Heineken eventjes terug in de tijd in kader 150-jarig bestaan

19 mei 2017 om 05:02

Villa Heineken is het heiligste der heiligen voor de Nederlandse brouwerijwereld. De gewone burger komt niet door de electronisch beveiligde toegangspoortjes van het Amsterdamse kantoor aan het Tweede Weteringsplantsoen. Gerard Adriaan Heineken bouwde dit woonhuis voor zijn jonge gezin in 1890. Vanuit zijn kantoor had hij perfect zicht op de brouwerij tegenover de singel aan de Stadhouderskade.

Door Twan Dohmen

De villa is nu ingeklemd door wat hogere (kantoor)gebouwen van veelal latere datum. Eenmaal door de poortjes voor de persbijeenkomst worden de journalisten naar de vergaderkamer van de toenmalige directie geloodst.
De deur gaat open. Een adembenemend mooie kamer. Een prachtig plafond met stucwerk. Oude sjieke stoelen waarboven een kroonluchter hangt. In het zijkamertje het kantoor van Gerard. Aan de muur het portret van Freddy, die na de oorlog de internationale expansie leidde. De bureaustoel staat met de rug naar de vergaderkamer. Gerard moest immers naar buiten kunnen kijken, over de landerijen, maar vooral de brouwerij.

Ondernemersgeest

Het reilen en zeilen van de brouwerij moest vanuit de villa in de gaten worden gehouden. De brouwerij die op 17 mei 1867 werd geopend, afgelopen week dus precies 150 jaar geleden. Drie jaar daarvoor was Gerard gestart met een nieuwe formule. “In een stad die honderden bierbrouwerijen kende, werkte hij aan de vooruitgang. Hij was innovatief en had een enorme ondernemersgeest, maar hij was ook sociaal betrokken”, vertelt Demelza van der Maas, Manager Foundation Heineken Collection, die eenvoudig gezegd het archief en de Heineken kunstcollectie onder haar hoede heeft.

De gloednieuwe brouwerij lag midden tussen het groen van de weilanden, tuindersbedrijven, boerderijen en de koeien. De stad Amsterdam was toen nog niet uit zijn singels ‘gegroeid’. Het perceel werd voor 11 duizend gulden gekocht. Op de beoogde groeistuipen. Ingenieur Isaac Gosschalk ontwierp een brouwerij, inhakend op de architectuur van de Amsterdamse pakhuizen. “Het moest mooi en aantrekkelijk zijn, ook om hier te werken”, aldus Van der Maas.

A-gist en koeltechniek

De expansie ging snel op het einde van de 19e eeuw. “Pils was hip, dus de brouwerij was volledig gebouwd voor het ondergistende bier. Duitse expats uit Beieren verhuisden naar Amsterdam om ons het nieuwe bierbrouwen te leren. Een brouwerij ook op stoomkracht. Met even later ook de eerste koelmachines in de wereld. De gist en lagerkelder konden zo op lage temperatuur worden gehouden. Toen in 1886 het Heineken A-gist werd ontdekt, waardoor het bier van perfecte constante kwaliteit werd, ging het snel. De kroon op het werk was de gouden medaille op het bierconcours in Parijs.”

Flesje als baksteen

Het 150-jarig bestaan van de brouwerij aan de Stadhouderskade wordt gevierd met een een historische expositie in de Heineken Experience, de plek waar de hoofdbrouwerij tot 1988 was gevestigd (in dat jaar werd de ultermoderne brouwerij in Zoeterwoude geopend). De topstukken uit de collectie zijn bijvoorbeeld de eerste steen uit 1867, oude oorkondes en foto’s. Ook een collectie van flessen. Een groen flesje dat oogt als een baksteen valt op. Het was de eerste vorm van duurzaam, verantwoord ondernemen. De flesjes konden goed in de Cariben gebruikt worden als bouwelement. Het project mislukte – glas is niet goed om hitte buiten de deur te houden – maar de eenmalige partij Heineken-bouwstenen zijn nu een gewild collectors-item.

Het historische verhaal van bierconcern Heineken wordt nu verteld aan de vele bezoekers van de Experience, het afgelopen jaar zo’n 1,2 miljoen bezoekers. Tijdelijk is ook weer de goudkleurige, ontbrekende letter ‘S’ op de gevel van de voormalige brouwerij geplaatst: Heineken’s in plaats van Heineken.

Heineken zou Heineken niet zijn, zonder dat er een jubileumbier is gebrouwen. De Heineken 1867, een fris bier van 5,2 alcoholvolume met verschillende moutsoorten.

Blijf op de hoogte

Meld je aan op de nieuwsbrief voor tips en de nieuwste weetjes.