Accijnsplan mogelijk doodsteek voor kleine brouwerijen

Na eerdere accijnsverhogingen en een opeenstapeling van hogere kosten dreigt opnieuw een tegenvaller voor kleine Nederlandse brouwerijen. Het kabinet wil vanaf 2027 het verlaagde accijnstarief voor kleine brouwers afschaffen. Daarmee vervalt hun specifieke accijnsvoordeel ten opzichte van de grote bierconcerns. De vrees is dat dit de mogelijke doodsteek is voor veel kleine brouwerijen.

De Nederlandse speciaalbierwereld heeft het al jaren moeilijk. Energie, grondstoffen, personeel, verpakkingen en transport zijn duurder geworden. Tegelijkertijd heeft de inflatie ervoor gezorgd dat ook de consument kritischer naar zijn uitgaven kijkt. Een speciaalbier van een kleine brouwer is nu eenmaal duurder om te produceren dan een pils dat op enorme schaal wordt gebrouwen. En juist nu dreigt daar een nieuwe kostenverhoging bovenop te komen.

Accijnsvoordeel voor kleine brouwers verdwijnt

Kleine zelfstandige brouwerijen kunnen momenteel onder voorwaarden gebruikmaken van een 7,5% lager bieraccijnstarief. De regeling geldt voor onafhankelijke brouwerijen die jaarlijks niet meer dan 200.000 hectoliter bier produceren.

Het kabinet wil deze regeling vanaf 2027 afschaffen. Als dat doorgaat, vervalt het specifieke accijnsvoordeel en betalen kleine zelfstandige brouwerijen over hun bier in beginsel hetzelfde reguliere bieraccijnstarief als grotere brouwers. Op papier klinkt dat misschien eerlijk: dezelfde belasting voor hetzelfde product. In de praktijk is het speelveld allesbehalve gelijk. Een grote brouwer kan mout, hop, verpakkingen en energie op enorme schaal inkopen en de kosten over miljoenen liters bier verdelen. Een kleine lokale brouwer heeft die schaalvoordelen niet.

Waarom bestaat dat lagere tarief?

De Europese regels bieden landen bewust de mogelijkheid om kleine onafhankelijke brouwerijen een lager accijnstarief te geven. Lidstaten mogen daarbij onder voorwaarden een korting tot 50% van het normale nationale tarief toepassen. Nederland houdt het bij 7,5%. Europese regels voor alcoholaccijns

Branchevereniging CRAFT wijst erop dat landen als België en Duitsland ruimere kortingen kennen, die afhankelijk van de situatie kunnen oplopen tot 50%. 

Daar staat tegenover dat de overheid kritisch is over het nut van de Nederlandse regeling. Uit een evaluatie concludeert het ministerie dat het oorspronkelijke probleem waarvoor het verlaagde tarief werd ingevoerd niet meer op dezelfde manier bestaat. Volgens de overheid worden kleine brouwers binnen de huidige accijnssystematiek niet specifiek benadeeld ten opzichte van grotere brouwers die vergelijkbaar bier produceren. Dat is de fiscale theorie. De dagelijkse praktijk van een kleine brouwerij ziet er anders uit.

Mogelijke doodsteek voor veel kleine brouwerijen

Kleine brouwers hebben de afgelopen jaren een flinke reeks kostenstijgingen moeten verwerken. Energie werd duurder, grondstoffen stegen in prijs en ook personeel, verpakkingen en transport kosten meer. Die rekening kun je niet eindeloos bij de consument neerleggen.

Speciaalbier is al relatief duur. In de horeca betaal je voor een bijzonder bier gemakkelijk vijf of zes euro of meer. In supermarkt en slijterij ziet de consument eveneens dat speciaalbier aanzienlijk duurder is dan pils van een grote brouwer. Daar ontstaat een gevaarlijke spiraal: hogere kosten leiden tot hogere bierprijzen, hogere bierprijzen kunnen leiden tot minder verkoop en minder verkoop zet de marges van kleine brouwers verder onder druk.

Het schrappen van het accijnsvoordeel komt daar bovenop. De vrees is dat dit de mogelijke doodsteek is voor veel kleine brouwerijen.

En hoeveel levert het de schatkist op?

Daarmee komen we bij misschien wel het opvallendste cijfer uit deze discussie. Het afschaffen van het verlaagde tarief levert de Nederlandse schatkist naar verwachting structureel ongeveer €2 miljoen per jaar extra op. Op een glas bier lijkt het effect klein. In een overheidsdoorrekening wordt voor een glas van 250 ml bier met 7% alcohol gesproken over ongeveer één eurocent extra accijns wanneer het verlaagde tarief vervalt.

Maar een brouwer verkoopt geen enkel glas. Op jaarbasis tellen al die centen op. En voor een kleine onderneming met beperkte marges is het effect heel anders dan voor een internationaal bierconcern.

Gelijke accijns is nog geen gelijk speelveld

Daar zit de kern van deze discussie. Natuurlijk moeten kleine brouwerijen belasting betalen. Maar betekent een gelijk belastingtarief automatisch dat er sprake is van een gelijk speelveld? Een kleine brouwer concurreert in hetzelfde bierschap en aan dezelfde bar met bedrijven die dankzij hun schaalgrootte goedkoper kunnen produceren, inkopen, distribueren en marketing bedrijven.

Juist die kleine brouwers hebben de Nederlandse biercultuur de afgelopen vijftien jaar enorm verrijkt. Ze brachten nieuwe bierstijlen, experimenteerden met hop, gist, vatrijping en lokale ingrediënten en zorgden ervoor dat vrijwel iedere regio inmiddels zijn eigen bieren heeft. Wanneer een kleine brouwerij verdwijnt, verdwijnt daarom meer dan alleen een bedrijf. Er verdwijnen bieren, lokale identiteit, vakmanschap en keuze voor de consument.

Is die €2 miljoen het waard?

Belastingbeleid draait om keuzes. Het kabinet verwacht met het schrappen van het verlaagde tarief ongeveer €2 miljoen per jaar extra binnen te halen. Daartegenover staat een sector waarin veel kleine brouwerijen het al bijzonder moeilijk hebben. Dan mag je als bierliefhebber best de vraag stellen: is die €2 miljoen het risico waard? Want uiteindelijk gaat deze discussie niet alleen over brouwers en belastingtabellen. Het gaat ook over wat jij straks in het café en in het bierschap kunt kiezen.

En als consument hebben we daar zelf eveneens invloed op. Bestel eens een lokaal bier op de tap. Koop een paar flessen of blikken rechtstreeks bij een brouwerij. Bezoek een proeflokaal of bierfestival. Niet uit medelijden, maar omdat een gevarieerde biercultuur alleen kan bestaan wanneer we die bieren ook daadwerkelijk drinken. Want als de ketels bij een kleine brouwerij eenmaal definitief zijn uitgezet, is één ding zeker: dat bier komt niet meer uit de tap.