Bockbier – alles wat je wilt weten

Wat is bockbier? Waar komt het vandaan? Uit welk glas drink je bockbier en bij welke temperatuur? Wat eet je het best bij zo’n glas roodbruin gerstenat? Allemaal vragen, die Bierista voor je beantwoordt in onderstaande artikel.

Wat is bockbier?

Bockbier is een seizoensbier dat verkrijgbaar is van september / oktober tot en met februari. Van oorsprong is het een ondergistend bier met een roodbruine kleur en tussen de 6 en de 7% alcohol. Tegenwoordig worden er ook veel bovengistende bockbieren gebrouwen, die over het algemeen wat rijker zijn aan fruitige aroma’s.
Bockbier heeft van huis uit tonen van mout en karamel, die ontstaan doordat de mouten gebrand zijn. Dit verwarmende, robuuste seizoensbier heeft naast zoetheid ook bitterheid, dat het vooral dankt aan de hop. De combinatie van zoet- en bitterheid geeft deze bierstijl zijn eigen karakter.

Bockbier is het enige bier dat wettelijk gezien aan eisen zou moeten voldoen. De wet schrijft namelijk voor dat een bock altijd een stamwortgehalte van minimaal 15,5 graden Plato moet hebben. Handhaving gebeurt niet, dus zelfs al zou je een pils bockbier noemen, dan kom je daar als brouwer mee weg.

Wat is een dubbelbock?

Een dubbelbock (ook wel doppelbock) is een sterkere variant van het bockbier. Het werd voor het eerst gebrouwen in Au, onder de rook van München door de Franciskaner paters. De dubbelbock heeft 7% of meer alcohol, minimaal 18 graden Plato en is zoet van smaak. Het werd gezien als vloeibaar brood tijdens de vastentijd – voor Pasen. Vast voedsel was niet toegestaan, maar een vloeibaar brood gaf toch de broodnodige energie. De dubbelbock heeft een religieuze basis en is dus eigenlijk een voorjaarsbier.

De naam dubbelbock heeft te maken met de grotere moutstorting. Voor een dubbelbock worden meer grondstoffen – mout – gebruikt als voor een normale bock. Dit levert meer vergistbare suikers op en uiteindelijk een hoger alcoholpercentage. De Duitse dubbelbocken hebben veelal namen die eindigen op -us of ator. Moeder van alle dubbelbocken is de Paulaner Salvator.

Waar komt bockbier vandaan?

Bockbier is afkomstig – zo wordt algemeen aangenomen – uit het Duitse stadje Einbeck ten zuiden van Hannover in Nedersaksen. Einbeck, lid van het Verbond van Hanzesteden, was aan het eind van de Middeleeuwen een voorname bierstad, waar het populaire Einbecker bier werd gebrouwen. Dit viel overal in het land – en ook in buitenlandse Hanzesteden – zeer in de smaak. Ook in het zuiden in Beieren. Hertog Wilhelm V baalde alleen dat hij zoveel belasting moest betalen over het bier. Pogingen om zelf dit smaakvolle bier te brouwen mislukten jammerlijk. Wat ze ook probeerden; ze slaagden er in Beieren niet in de Einbecker smaak en kwaliteit te evenaren.

Elias Pilcher

De oplossing kwam in 1617. Toen werd de Einbecker brouwer Elias Pilcher aangesteld als brouwer in het zuiden van Duitsland. Hij brouwde het Einbecker bier, dat door de Müncheners verbasterd werd tot Ainpockisch bier. Dat Ainpockisch bier werd verder verbasterd, tot er op zeker moment alleen nog maar ‘Ein Bockbier’ werd besteld.

En die bok dan?

Wat heeft bockbier met een bok te maken? Nou eigenlijk helemaal niks. Voor de marketingafdelingen is het een inkoppertje en je moet in sprookjes willen geloven. De bok zou afgeleid zijn van de Germaanse god Donar. Deze god – ook wel Thor genoemd – wordt soms afgebeeld als half mens / half bok. Hij scheurde met zijn bokkenwagen langs de hemelse dreven en zwaaide daar woest met zijn hamer, zodat het bliksemde op aarde.
Donar was de god van de vruchtbaarheid en had de macht te zorgen voor een goede oogst. Zo’n god hield je liever te vriend. Daarom brouwden de boeren een rijk bier van het beste graan van de nieuwe oogst.

Uit welk glas drink je een bock het best?

Goede vraag! Elke brouwerij heeft zijn eigen glas. Hier speelt marketing natuurlijk ook weer een belangrijk rol. Veel van deze glazen hebben qua vorm wel overeenkomsten. Bockbier drink je – wat ons betreft – het beste uit een bolvormig glas, dat lijkt op brandy- of cognac-glazen. De aroma’s van wat zwaardere, zoetere bieren komen uitstekend tot hun recht. Zeker als je heel even ‘walst’ komen de aroma’s mooi naar boven en bereiken je neus via de smalle opening van het glas.

Een veelgebruikt en goed alternatief is het tulpvormig glas. In dit glas komt de schuimkraag goed tot zijn recht. De aroma’s komen ook uitstekend tot hun recht in de tulp.

Op welke temperatuur drink je bockbier?

Bockbier heeft rijke aroma’s en een alcoholpercentage van 6 tot 7%. Drink dit bier niet te koud. Bockbier uit de koelkast is vaak amper 5 graden Celsius. Het verdient dan de tijd om iets op te warmen. Schenk het bier in en ruik even. Laat het even staan, of warm het iets op door het glas in je handpalm te laten rusten, en ruik dan nog eens. Op een temperatuur van zo’n 8 tot 10 graden komen de aroma’s goed los en proef je de smaken zoals de brouwer het bier bedoeld heeft. Zwaardere bockbieren kun je ook rustig drinken op 12 graden.

Bockbier

Bockbier spijscombinaties

Wat eet je het best bij bockbier?

Bockbier heeft een enorme rijkdom aan smaak. Het ene bockbier is ook het andere bockbier niet. Je zult dus vooral zelf moeten ervaren welke bockbier het best samengaat met welk gerecht. Het wat hogere alcoholpercentage en de bitterheid gecombineerd met zoetheid zorgt dat bockbier over het algemeen goed combineert met stevige vleesgerechten, denk aan stoofpotjes, wild, rode kool met hachee, maar probeer zeker ook de klassieke stamppotten eens met een bockje.

Denk je niet gelijk aan een hele maaltijd, maar wil je wel een fijne combinatie. Denk dan eens aan kaas. Een mooie belegen variant doet het uitstekend. En wat te denken van een stukje chocolade en dat in je mond laten samensmelten met een slok Bock. Het proberen waard!

Hoe zit het met de bockbiercultuur?

Je zou het niet verwachten, maar er zijn maar weinig landen met een echte bockbiercultuur. Natuurlijk Duitsland, daar waar het allemaal begon. Ook Tsjechië, Oostenrijk en Noorwegen hebben een bockbiergeschiedenis. Maar dan houdt het eigenlijk al op. Ja, de Belgen brouwen wel bockbier, maar vrijwel uitsluitend voor de Nederlandse markt.

Gezien de geschiedenis van de stijl Bockbier zou je verwachten dat we een rijke geschiedenis hebben. Dat is niet zo. Bockbier werd voor het eerst op redelijke schaal gebrouwen in 1868 door de Koninklijke Nederlandsche Beiersch Bierbrouwerij in Amsterdam. Bockbier hield maar moeizaam stand. De bierconsumentenvereniging PINT organiseert vanaf 1978 een Bockbierfestival. Dat heeft bijgedragen aan de opkomst van de bierstijl. Pas eind jaren tachtig, begin jaren negentig won Bockbier echt aan populariteit.

Vroegere start

De eerste maandag in oktober werd uitgeroepen tot de start van het Bockbierseizoen. Deze eerste maandag werd gekozen, omdat de grote brouwers in het weekend de tijd hadden de supermarkten te bevoorraden. Wat vlaggetjesdag is voor de haring is de eerste maandag van oktober nooit geworden voor het bokbier. Wat krampachtig wordt nog steeds geprobeerd de traditie in stand te houden, maar het Bockbier ligt tegenwoordig al vanaf begin september in de supermarkten. Dit is vooral het gevolg van kleinere brouwers die hun bockbieren al eerder op de markt brachten. De grote brouwers restte niets anders dan mee te gaan in de vroegere start.

 

 

Blijf op de hoogte

Meld je aan op de nieuwsbrief voor tips en de nieuwste weetjes.