Neerlands meest gedronken speciaalbier

Door Alain Schepers (Een Wereld vol Bier) – Een bockbier is een bokkig bier, maar met een bok heeft het niks te maken. Tenzij je een rijke fantasie hebt. Dan zou je kunnen geloven dat de Germaanse god Donar, ook bekend als Thor, in zijn bokkenwagen langs de hemel reed en met zijn hamer bliksemschichten maakte. Deze god zorgde voor vruchtbaarheid en een rijke oogst. Met het geteelde graan werd in de herfst een donker bier gebrouwen, dat genoemd werd naar Thor en zijn bokkenwagen: bockbier.

Versterkt met wat visserslatijn uit de bierwereld is dit verhaal natuurlijk prachtig aan de borreltafel. Maar zelfs na meerdere bockbiertjes zullen maar weinigen het voor waarheid aannemen. En dat is terecht.

De geschiedenis van het bockbier ligt in de oude Duitse Hanzestad Einbeck. Deze stad van nog geen 30.000 inwoners ligt in de deelstaat Nedersaksen, zo’n 75 kilometer ten zuiden van Hannover. In de Middeleeuwen was Einbeck een voorname stad. De stad was aangesloten bij de Hanzesteden, echte handelssteden. Een van de belangrijkste producten van Einbeck was zijn volle krachtige bier.

Dit bier was enorm geliefd. Niet alleen in het noorden, maar ook tot in het diepe zuiden van Duitsland. De hertogen in Beieren deden dan ook veel zaken met Einbeck. Er werden heel wat vaten vervoerd naar het zuiden. De hertogen baalden er alleen van, dat ze zoveel accijns moesten betalen. Hertog Willem V had de oplossing: hij begon een eigen brouwerij, die het bier uit Einbeck moest gaan kopiëren. Het Hofbräuhaus in München sloeg in 1591 aan het brouwen. Maar wat er ook geprobeerd werd, het in Beieren gebrouwen bier haalde het niet bij het oorspronkelijke bier uit Einbeck.

Pas in 1612 werd de sleutel gevonden: Elias Pilcher, brouwer in Einbeck, werd aangesteld als brouwer in München. Hij slaagde er in ook in Beieren het bier te brouwen, waar Einbeck zoveel roem mee had vergaard. In Beieren werd gesproken over Ainpöcksich Bier. Dat werd al gauw verkort tot Ainpöck en verbasterde vervolgens naar ein Bock.

Bockbier is in Nederland het meest gedronken speciaalbier. Het bier is verkrijgbaar vanaf 21 september tot februari. Vooral aan het begin van het seizoen, in september en oktober, wordt er veel bockbier verkocht en gedronken. Dan worden ook diverse bockbierevenementen gehouden, onder meer in Zutphen, Amsterdam en Kampen.

In de meeste gevallen is bockbier een ondergistend bier. Tegenwoordig wordt er ook veel bovengistend bockbier gebrouwen. Het bier heeft een alcoholpercentage tussen de 6,5 en 8. Het is een stevig, donkerkleurig bier met een caramelsmaak, dat door zijn goede doordrinkbaarheid erg verraderlijk kan zijn. De genoemde waarden zijn uitgangspunten en geen dogma’s, want de enige eis die de Nederlandse bierverordering stelt is, dat bockbier een stamwortgehalte heeft van tenminste 15,5 Plato. Daarmee valt bockbier in de S-categorie, de categorie voor zware bieren.

Bockbier is van oorsprong dus een Duits bier, maar is sinds het begin van de jaren tachtig heel groot in Nederland. Behalve in Nederland en Duitsland wordt bockbier ook gebrouwen in Noorwegen, Tsjechië, Oostenrijk en België.

Blijf op de hoogte

Meld je aan op de nieuwsbrief voor tips en de nieuwste weetjes.