Meer over bier || Bier proeven doe je zo!

1 december 2017 om 15:30

In ‘Meer over bier’ deze keer meer over bierproeven. Waarschijnlijk heb je jezelf onwijs zitten verlekkeren op al die bijzondere bieren zo richting de feestdagen. En wat is er leuker dan met een leuke groep vrienden of familie een mooi aantal bieren te proeven. We kunnen er heel moeilijk over gaan doen, maar dat hoeft dus helemaal niet. Want bier = fun!

Door Frouke van Loo

Er wordt mij nog al eens gevraagd wat er dan zo bijzonder is aan bierproeven en of daar dan ook “regels” voor zijn. Dat is voor hobbymatig bierproeven natuurlijk zeker niet zo, iedereen moet vooral doen wat hij of zij het fijnste vindt. Maar er zijn wel een aantal richtlijnen die het bierproeven overzichtelijk houden.

Koppie erbij houden

Ik hoor je denken: “Bieren proeven? Dat doe je toch altijd?”, en dat is ook zeker waar. Bij iedere slok proef je een bier, maar ben je er dan ook altijd bewust mee bezig hoe dat bier er uit ziet? Of het schuim stevig is? En welk mondgevoel je er bij krijgt? Vast niet! Maar dat is nou juist zo leuk! Bewust bezig zijn met bieren kan je bij iedere sessie weer hele nieuwe ontdekkingen brengen. Dus houd je koppie erbij! Zo breidt je je bierkennis steeds verder uit en ga je zonder twijfel ook herkennen welke bieren bij jouw smaak passen en welke ingrediënten je terug proeft of zijn gebruikt in het bier.

Ambachtelijk gebrouwen bieren drink je als liefhebber niet om helemaal vol van te lopen. Het kan wel eens gebeuren dat je een beetje scheef naar huis loopt, maar in de basis gaat het om het ontdekken van smaken en opsnuiven van de vaak zo verschillende geuren. Het is tof om te ontdekken dat verschillende soorten biertypes ook een hele hoop verschillende kenmerken met zich meedragen.

Aan de slag

Maar waar moet je dan beginnen? In deze ‘Meer over bier’ geven we je een simpele structuur die je aan kunt houden bij het bierproeven. We beginnen met het zicht, dan gaan we door naar de geur en als derde is de smaak aan de beurt. Natuurlijk geven we je ook allerlei tips & tricks mee!

Voordat je gaat beginnen met proeven is het handig alle benodigdheden alvast klaar te hebben:

  • Proefglazen: Dit kunnen bierproefglazen van zo’n 25cl zijn maar ook een wijnglas voldoet! Een tulpvormig glas is aan te raden, de vorm van het glas heeft namelijk effect op het proeven (denk dan aan de zuurstof dat bij het bier komt en de aroma’s die dan vrijkomen). Zorg er ook altijd voor dat de glazen goed schoon en reukvrij zijn.
  • Water: Het is belangrijk dat je tussen de bieren door je mond neutraliseert, dit kan je doen met een simpele slok water. Je maakt de smaakpapillen zo weer klaar voor een nieuwe ronde. Je reinigt het smakenpalet ook door wat droge crackers tussendoor te eten. Zorg ook dat je voorag al even niets gegeten hebt, minimaal een uurtje, zodat je smaakpalet nog zo schoon mogelijk is.
  • Notitieblokje: Als je de bieren aan het proeven bent wil je belangrijke kenmerken echt opschrijven! Wij raden je als liefhebber sowieso aan je bevindingen bij te houden. Wel zo leuk om alles op een rijtje te kunnen zetten of later hetzelfde bier nog eens te proeven en je proefnotities te kunnen vergelijken. Zorg dus voor een notitieblokje of vul je bevindingen gelijk snel en makkelijk in op jouw Bierista-account!
  • Temperatuur: Het bier dat geproefd gaat worden moet lekker op temperatuur zijn. Niet te warm maar ook zeker niet te koud, een half uurtje van te voren even flink koelen is vaak al prima! Hoe kouder het bier, hoe minder smaken er vrijkomen.
  • Volgorde: Begin in de basis met een verdeling in de alcoholpercentages, van laag naar hoog. Kijk ook goed naar de smaakintensiteit. Het kan zijn dat een bier met een wat lager percentage enorm sterke smaken heeft door toevoegingen van bepaalde kruiden. Heeft het bier een hoge smaakintensiteit, schenk deze dan wat later in.
  • Sfeer: Ga je met vrienden of familie proeven, zorg dan in eerste instantie vooral voor een gezellige en warme sfeer. Bierproeven is ook echt een beleving, dus geniet er van zoveel je kan! Let wel op met geurtjes en smaken. Een geurkaars, open haard of bijvoorbeeld sterk kruidige geur van het diner kan je waarneming beïnvloeden. Ook is verlichting belangrijk, je wilt de kleur en helderheid van het bier nog kunnen beoordelen.
  • Spijzen: Wil je bieren combineren met gerechtjes? Dan lees je hier meer over bier- & spijscombinaties!

Inschenken

Het is het fijnst proeven wanneer iedere proever bij ieder bier een eigen proefglas in handen heeft. Schenk de bieren met beleid in en zorg ervoor dat er een kleine schuimlaag op het bier komt te staan. Een dikke schuimlaag is niet zo handig, zo sluit je de geuren van het bier namelijk op! Wel wil je een schuimlaagje schenken om voldoende zuurstof bij het bier te laten komen. Bieren proef je aan de hand van kleine hoeveelheden, je schenkt een proefglaasje het liefst dus maar halfvol (of een flinke bodem wanneer je een wijnglas gebruikt).

Zicht

Bierproeven zichtAls het bier is ingeschonken begin je met het beoordelen van het zicht. Als je van te voren weet welk bier er geschonken wordt kan je zo bekijken of jouw verwachtingen bevestigd worden of juist helemaal niet. Bekijk onder helder wit licht welke kleur het bier heeft: lichtgeel, goudkleurig, amberkleurig, honinggoud, mahonierood, donkerbruin.. Ga zo maar door, er is van alles mogelijk!

Daarna bekijk je of het een helder, mistig of troebel bier is. Een bier is helder wanneer je hier makkelijk doorheen kunt kijken. Mistig zicht kan je zien als vroege ochtendmist of een echte verse appelsap van het land bijvoorbeeld. Door een troebel bier kan je niet heen kijken en er drijven ook af en toe vlokjes in het bier. Dat hoeft niet perse slecht te zijn, het kan gewoon bij het biertype horen. Geef bij zicht ook aan of het schuim juist fijn of stevig is en of het schuim een afwijkende kleur heeft.

Geur

Als je de kenmerken van het zicht op een rijtje hebt staan kan je doorgaan naar de geur van een bier. Het is zo leuk om te ontdekken welke geuren er allemaal naar boven kunnen komen en welke associaties je daar mee maakt. Het is al helemaal leuk als je met een groep bent en iedereen de geur met iets anders associeert. Uiteindelijk is geur en smaak subjectief en is het toch echt daadwerkelijk zo dat smaken verschillen. Waar de één misschien rood fruit ruikt, zou de ander het typeren als een volle rode wijn of bosbessentaart.

Bierproeven geurSteek je neus in het glas en houdt hem een beetje schuin. Snif kleine haaltjes naar binnen, dit werkt fijner dan grote teugen, zo krijg je telkens een nieuwe stoot aan geuren binnen. Schrijf je bevindingen op en steek je neus nog eens in het glas. Wals het glas daarvoor ook eventjes en laat verse zuurstof bij het bier komen waardoor er weer verse aroma’s vrijkomen. Snuif die aroma’s dan weer goed op en bedenk waar deze geuren je aan doen denken. De geur van bier kan je al een hele hoop vertellen, hierin kan je zelfs ontdekken welke hopsoorten er gebruikt zijn maar ook of de mouten geroosterd zijn of niet. Ook hier is weer niets gek, schrijf al je ideeën op! Zo kan je later vergelijken en verder zoeken waar deze geuren aan te herleiden zijn.

Smaak

Na de geur is het tijd om het bier te gaan proeven. Neem een slok, laat het even in de mond liggen en laat er via je neus wat zuurstof bijkomen. Laat het bier even rondgaan in de mond en dan slik het door. Achterop de tong proef je vaak de bitterheid waar bier zo bekend om staat. Neem dit goed in je op, zo ontdek je al snel de verschillen in bitterheid bij verschillende bieren. Weet je ook gelijk weer waarom bierproevers de slok, in tegenstelling tot wijndrinkers, gewoon doorslikken. Lees hier mee over de bitterheid in bieren!

Zodra het bier in de mond komt wordt het opgewarmd waardoor meer of andere smaakstoffen vrij kunnen komen. Daarom smaken sommige bieren anders bij het proeven als bij het ruiken. Smaken die gebruikt worden om bier te beschrijven zijn in de basis: zoet, zout, zuur, bitter en umami (kruidig, hartig). Je kan ook een metalige smaak ontdekken maar dan is het bier zeer waarschijnlijk ouder en geoxideerd. Spoel dan snel je mond, die smaak kan wel even blijven hangen. Schrijf de smaakassociaties ook weer op! Fruitige en zoete smaken zoals banaan, rood fruit, citrus, karamel, koffie en chocolade herken je vaak al snel. De hoofdingrediënten van bier zijn water, graan, hop en gist. Herken je banaan dan wijst dat vaak op de gist, volle karamel en chocolade tonen komen van de mouten en aan fruitige citrussmaken zijn de gebruikte hopsoorten te herleiden.

Bierproeven smaakDaarnaast let je bij het proeven op het mondgevoel dat het bier je geeft. Vind je hier bier kleverig of juist prikkelend, geeft het een samentrekkend gevoel of krijg je een zeepachtig laagje op je tong? Ook de body van het bier draagt daar aan bij: is het een waterig bier of juist heel romig als volle koffie? Proef je veel koolzuur terug of mis je dat juist? Al deze punten laten je zien wat voor biertype je drinkt. Sla dit dus goed op en onthoud de kenmerken voor de volgende keer.

In de afdronk kan een bier nog wel eens veranderen, daarom proef je ook hier weer goed. Is het bier juist bitter in de afdronk of droog, blijft de smaak lang hangen of juist niet? Krijg je een sterk alcoholische smaak in de afdronk dan kan je nog wel eens een bier met een hoog alcoholpercentage in je glas hebben. Dit kan je testen door een slok bier te nemen, deze 30 seconden in de mond te houden en er dan een teug zuurstof bij te namen. Krijg je een sterk alcoholisch gevoel in  de mond, is het bier vaak sterker dan 7%!

Beer is fun

Je kan natuurlijk aan de slag gaan met proefformulieren en allerlei apps, maar uiteindelijk blijft het belangrijkste dat je doet wat jij leuk vindt! Bepaal de sfeer en het karakter van de proeverij en besluit zo hoe jij jouw proefnotities bij wil houden. Via je eigen account op Bierista.nl ben je in een paar klikken klaar en wordt alles netjes bijgehouden! Maar.. Zelf heb ik ook nog ouderwets een hele hoop notitieblokjes volgekrabbeld liggen, gewoon omdat ik dat zelf het fijnste vind proeven.

Laat je me weten hoe je proeverij verlopen is? Veel proefplezier!

Meer over bier || Bitterheid – EBU/IBU

Meer over bier || Combineren doe je zo!